AI Act voor accountantskantoren: wat je nu moet regelen

Artikel 50 van de Europese AI-verordening verplicht je kenbaar te maken wanneer iemand met AI communiceert en wanneer content door AI is gemaakt of bewerkt. Die plicht geldt niet alleen voor bouwers van AI-systemen, maar ook voor elke organisatie die AI inzet richting mensen buiten de eigen organisatie.

Het boeteplafond voor overtreding van artikel 50 ligt op 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet. Dat plafond is bedoeld voor grove en structurele overtredingen, niet voor een vergeten labeltje, maar het geeft aan hoe serieus de wetgever de transparantie neemt.

Drie dingen. Een chatbot op je site moet zich als AI bekendmaken, zodat een bezoeker weet dat hij niet met een medewerker praat. Realistisch AI-beeld en AI-video in je marketing hoort gelabeld te worden. En bij teksten over onderwerpen van algemeen belang hoort duidelijk te zijn dat AI is gebruikt.

Gewone commerciële teksten, zoals een dienstenpagina of een klantcase, hoeven meestal geen label. De grens zit bij content die de indruk wekt een echte persoon, gebeurtenis of onafhankelijke publicatie te zijn.

Zorg dat je in één alinea kunt uitleggen welke AI je gebruikt, waar de data staat, wie de output controleert en wat je doet als het misgaat. Dat gesprek win je met voorbereiding, niet met juridische taal.

Een goed antwoord klinkt ongeveer zo: we gebruiken herkenningssoftware voor facturen binnen de EU, de voorstellen worden door een medewerker beoordeeld voordat er iets wordt geboekt, en bij twijfel gaat het dossier terug naar de relatiebeheerder.

Deze verplichting geldt al sinds 2 februari 2025 en houdt in dat medewerkers begrijpen hoe AI werkt, wat de beperkingen zijn en wanneer menselijk toezicht nodig is. Er is geen certificaat voor iedereen vereist, wel aantoonbaar passende maatregelen: denk aan een interne sessie, een korte handleiding per goedgekeurde tool en vastgelegde afspraken over controle.

Uit een peiling onder 105 Nederlandse organisaties bleek dat 70 procent hier nog niets aan had gedaan. Het is daarmee de goedkoopste plicht om te regelen en tegelijk de plicht die het vaakst blijft liggen.

Het Digital Omnibus-pakket verschoof de verplichtingen voor hoog-risicosystemen naar 2 december 2027, maar liet artikel 50 op 2 augustus 2026 staan. De aanname dat de AI Act is uitgesteld klopt dus maar voor een deel.

Voor een gemiddeld accountantskantoor betekent dat: de transparantieplicht en de AI-geletterdheid gelden nu, de zwaardere documentatie- en risicobeheersingseisen komen later en raken vooral wie zelf hoog-risicosystemen bouwt of inzet.

AI is bij de NBA benoemd als ontwikkelthema voor 2026 tot en met 2028 volgens het principe pas toe of leg uit. Je hoeft dus niet elk onderdeel over te nemen, maar je moet wel kunnen uitleggen waarom je iets anders doet.

Bovendien blijft de accountant zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van het werk, ongeacht welk model eraan meewerkte. De AI Act verandert niets aan die verantwoordelijkheid, hij komt er alleen bovenop.